“Özgür Yazılım” insanlar tarafından tam benimsenemedi. (16 Şubat 2009)

Birincisi, yıllarca ismi anlaşıldı. Özgür yazılım İngilizce’de Free Sofware demektir. Free ingilizcede iki anlama gelmektedir. Biri “özgür” biri de “ücretsiz” dir. Hatta Özgür yazılım tanrısı Richard Stallman 2004 yılında Türkiye’ye geldiğinde “In English, the meaning of ‘free’ is vague, we don’t have a word like özgür. (İngilizce’de ‘free’ kelimesinin anlamı belirsizdir, özgür gibi bir kelimeye sahip değiliz.)” demiştir ve gönlümüzü almıştır.

Özgür dediğimizde de gerçekten özgürlükten bahsediyoruz yani istediğiniz gibi kopyalayabilirsiniz ve geliştirerek yazılıma katkıda bulunabilirsiniz. “Ben yaptım”, “Lisansını kapalı hale getirdim artık” gibi egoistçe bir tavır sergilemediğiniz sürece istediğiniz gibi kullanabilirsiniz .

Özgür Yazılım ve GPL lisansının “Lisansı Değiştirememe” konusu beni çok düşündürümüştü. Yani “Lisansı Değiştirme Özgürlüğü”nü kısıtlamak da özgürlüğe ters değil mi? Bu açıktan yararlanan özellikle Microsoft gibi kapalı lisans savunucularının desteğiyle Viral Büyüme tartışmaları projeyi çok yıpratmıştır. Neyse ki GPL temelli Creative Commons lisansı çıkmış ve bu sorun çözülmüştür. Bu konuda detaylı bilgiyi Wikipedia’nın Viral Lisans başlığında bulabilirsiniz.

Hmm peki fakat hala kafamızı karıştıran bir soru var. İnsanlar neden free kelimesinin ücretsiz tarafını daha çok benimsemişlerdir? Bu sorunun yanıtını şöyle açıklıyorum:

Özgür yazılım fikrini geliştiren Richard Stallman özgür yazılımla çalışan GNU işletim sistemini geliştirirken GCC, Emacs gibi birçok yazılımı kendi geliştirdi ve bunları hem “Özgür Yazılım” olarak hem de fikrinin hızla yayılması adına “Bedava Bira gibi”  kullanıma sundu.

Ardından Linux da aynı şekilde ve hikaye bugüne değin ulaştı. Hikaye ilerlerken Özgür yazılım’la beraber hayatımıza “Open Source (Açık Kaynak)” gibi başka kavramlar girdi ve bu terim çok sevildi ama “Açık Kaynak” kavramı özgür yazılımı karşılayacak bir kavram değildir. Aksine Özgür Yazılım’da zaten kaynak kodlarına erişim “özgür” olduğundan açık kaynağı kapsamaktadır. Yani diyebiliriz ki açık kaynak “özgürlüğümüzü” kısıtlamaktadır. Bu yüzden Açık kaynak yerine Özgür Yazılım yazmayı, kullanmayı tercih ediniz.