“Özgür Yazılım” insanlar tarafından tam benimsenemedi. (16 Şubat 2009)

Birincisi, yıllarca ismi anlaşıldı. Özgür yazılım İngilizce’de Free Sofware demektir. Free ingilizcede iki anlama gelmektedir. Biri “özgür” biri de “ücretsiz” dir. Hatta Özgür yazılım tanrısı Richard Stallman 2004 yılında Türkiye’ye geldiğinde “In English, the meaning of ‘free’ is vague, we don’t have a word like özgür. (İngilizce’de ‘free’ kelimesinin anlamı belirsizdir, özgür gibi bir kelimeye sahip değiliz.)” demiştir ve gönlümüzü almıştır.

Özgür dediğimizde de gerçekten özgürlükten bahsediyoruz yani istediğiniz gibi kopyalayabilirsiniz ve geliştirerek yazılıma katkıda bulunabilirsiniz. “Ben yaptım”, “Lisansını kapalı hale getirdim artık” gibi egoistçe bir tavır sergilemediğiniz sürece istediğiniz gibi kullanabilirsiniz .

Özgür Yazılım ve GPL lisansının “Lisansı Değiştirememe” konusu beni çok düşündürümüştü. Yani “Lisansı Değiştirme Özgürlüğü”nü kısıtlamak da özgürlüğe ters değil mi? Bu açıktan yararlanan özellikle Microsoft gibi kapalı lisans savunucularının desteğiyle Viral Büyüme tartışmaları projeyi çok yıpratmıştır. Neyse ki GPL temelli Creative Commons lisansı çıkmış ve bu sorun çözülmüştür. Bu konuda detaylı bilgiyi Wikipedia’nın Viral Lisans başlığında bulabilirsiniz.

Hmm peki fakat hala kafamızı karıştıran bir soru var. İnsanlar neden free kelimesinin ücretsiz tarafını daha çok benimsemişlerdir? Bu sorunun yanıtını şöyle açıklıyorum:

Özgür yazılım fikrini geliştiren Richard Stallman özgür yazılımla çalışan GNU işletim sistemini geliştirirken GCC, Emacs gibi birçok yazılımı kendi geliştirdi ve bunları hem “Özgür Yazılım” olarak hem de fikrinin hızla yayılması adına “Bedava Bira gibi”  kullanıma sundu.

Ardından Linux da aynı şekilde ve hikaye bugüne değin ulaştı. Hikaye ilerlerken Özgür yazılım’la beraber hayatımıza “Open Source (Açık Kaynak)” gibi başka kavramlar girdi ve bu terim çok sevildi ama “Açık Kaynak” kavramı özgür yazılımı karşılayacak bir kavram değildir. Aksine Özgür Yazılım’da zaten kaynak kodlarına erişim “özgür” olduğundan açık kaynağı kapsamaktadır. Yani diyebiliriz ki açık kaynak “özgürlüğümüzü” kısıtlamaktadır. Bu yüzden Açık kaynak yerine Özgür Yazılım yazmayı, kullanmayı tercih ediniz.

Microsoft bugüne kadar kullanışlı(?) bilgisayar ürünleri ortaya koydu.

Kullanışlının yanına soru işareti koydum çünkü bu çok değişken bir kavramdır. Son kullanıcıya kolay gelen her ürün kullanışlıdır veya karmaşık her ürün kullanışlıdır diye bir şey söyleyemeyiz. Hatta kullanıcıların büyük bir kısmının alıştığı ürüne de kullanışlı diyemeyiz.

Aslında şuradaki resmin olayımızı çok güzel bir şekilde açıklayabileceğini düşünüyorum. Son kullanıcı için gayet güzel; tıkla ve bul, çevir ve oynat! Fakat biraz daha bilgiliyseniz ve hacker tabiriyle VCR alıcınızı programlamak istiyorsanız; işte bu basitlik tam bir kabusa dönüşüyor. Daha fazlasını isteyince bu basitlik bir sıkıcılığa dönüşüyor.

LESS IS MORE -> LESS IS A BORE

son kullanıcı -> hacker

Sanırım bu kabusun nedeni bilgisayar bilgimiz geliştikçe, kullandığımız ürünün benzerini hatta daha iyisini yapabileceğimizi düşünmemiz.

Peki daha iyisini nasıl yaparız veya elimizdekini nasıl daha güzel bir şekle sokarız veya daha kötü düşünelim bilgisayarımızı özelleştirebilir miyiz? Tabii ki bize yeterli özelleştirme imkanı verildiyse yani kodlarıyla az buçuk oynayabiliyorsak yababiliriz.

Bu sebeptendir ki çevrenizde dikkat ettiyseniz bilgisayardan iyi anlayan çoğu insanın OS tercihi GNU ve BSD türevleri olmuştur.

Peki bilgisayardan iyi anlamak derken ?

Bu da göreceli bir kavram aslında. “Oğlum bilgisayarcı teyzesi”ndeki oğlandan bahsetmiyoruz tabii ki. Format atmayı bilmek herşey değildir çünkü. Ben kendi hesabıma konuşayım, defragmantasyonun mantığını ve formatın herşeyi çözemeyeceğini bilen kişi bilgisayardan az buçuk anlıyor demektir.

Bu insanlar bilgisayardan anlıyor da neden Linux’a geçmiyor?

Bağımlılıktan dolayı! Hayati önemi olan Adobe programları, arada bir kaçamak yaptığımız bazı oyunlar Linux’ta maalesef stabil bir şekilde çalıştırılamıyor. Eğer çalışabilse iddia ediyorum Linux’un pazar payı %25′e çıkar.

Peki neden Microsoft kodlarını açmıyor?

Birkaç manyak dışında kimse geliştirmez diye mi?

Zaten çok kullanışlıyız gerek yok diye mi?

Hayır!

İnsanlar Windows’un ne kadar boş bir şey olduğunu anlayacaklar da ondan.

Hataları gözükecek de ondan.

Kel olduğunu gizlemek için yandaki saçlarını üste tarayan amcalar gibi…